Gemiadamı Yeterlilik Yükseltme: Şartlar ve Deniz Hizmeti Süreleri
Gemiadamı yeterlilik yükseltme şartları: güverte ve makine zinciri, deniz hizmeti süreleri, GİBS ile belgeleme adımları ve 2024 yönetmelik değişiklikleri bu rehberde.
Özet
Gemiadamı yeterliliğini yükseltmek için gereken deniz hizmeti sürelerini, güverte ve makine yükselme zincirini, deniz hizmetinin GİBS üzerinden nasıl belgelendiğini ve 2024 yönetmelik değişikliklerini bu rehberde bulabilirsiniz.
Bu Sayfada
Yeterlilik Yükseltme Nedir?
Gemiadamı yeterlilik yükseltme, mevcut yeterlik belgesiyle belirli bir süre fiilen denizde çalışan ve gerekli eğitimleri tamamlayan gemiadamının bir üst yeterlik basamağına geçmesidir. Süreç, 29 Ağustos 2024 tarihinde yürürlüğe giren Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği ile düzenlenmektedir.
Yükseltme şartları temel olarak üç unsurdan oluşur: öngörülen deniz hizmeti süresi, ilgili müfredat eğitiminin tamamlanması ve (zabit/makinist yeterliklerinde) yeterlik sınavında başarı.
Güverte Yükselme Zinciri
Tayfa Basamakları
| Yükseltme | Deniz Hizmeti (ay) | Ek Şart |
|---|---|---|
| Gemici (giriş) | — | 16 yaş, ortaöğretim mezunu, yetkili gemici eğitimi veya güverte eri askerliği |
| Gemici → Usta Gemici | En az 18 ay; A-II/5 eğitimiyle en az 12 ay | 18 yaşını bitirmiş olmak |
| Usta Gemici → Güverte Lostromosu | En az 24 ay usta gemicilik | — |
Tayfa → Zabit geçişi eğitimle olur
Güverte lostromosu, A-II/3 müfredatlı eğitimi tamamlayarak sınırlı vardiya zabitliğine geçiş yapabilir. Bu geçiş doğrudan deniz hizmetiyle değil, eğitim ve sınav üzerinden gerçekleşir.
Zabit Basamakları
| Yükseltme | Deniz Hizmeti (ay) | Ek Şart |
|---|---|---|
| Vardiya Zabiti (giriş) | Liman seferi dışında çalışan gemilerde toplam 12 ay deniz eğitimi (en az 6 ayı köprü üstü) | A-II/1 müfredatlı ön lisans/lisans veya 4 yarıyıllık yetkili kurs + sınav |
| Vardiya Zabiti → Birinci Zabit | 500 GT+ gemilerde liman seferi dışında en az 36 ay | A-II/2 müfredatı (fark dersleri) + İngilizce + sınav |
| Birinci Zabit → Kaptan | 500 GT+ gemilerde liman seferi dışında en az 36 ay | A-II/1 ve A-II/2 fark dersleri + İngilizce + sınav |
| Uzakyol Vardiya Zabiti → Uzakyol Birinci Zabiti | 500 GT+ gemilerde liman seferi dışında en az 36 ay | A-II/2 müfredatlı lisans + İngilizce + sınav |
| Uzakyol Birinci Zabiti → Uzakyol Kaptanı | 500 GT+ gemilerde liman seferi dışında en az 36 ay | A-II/2 fark dersleri + İngilizce + ek yeterlik sınavı |
Süreleri başvuru öncesinde resmi kaynaktan doğrulayın
Yukarıdaki süreler, Yönetmelik ve yayımlanmış resmi analizlere dayanmaktadır. Kesin güncel şartlar için başvurmadan önce gemiadami.uab.gov.tr adresini ve sicil limanınızdaki liman başkanlığını kontrol edin. Madde metni değişmiş olabilir.
Makine Yükselme Zinciri
Makine Tayfa Basamakları
| Yükseltme | Deniz Hizmeti (ay) | Ek Şart |
|---|---|---|
| Yağcı (giriş) | — | Yetkili makine eğitimi |
| Yağcı → Usta Makine Tayfası | Yönetmelikte öngörülen süre | — |
| Usta Makine Tayfası → Makine Lostromosu | Yönetmelikte öngörülen süre | — |
Makine Zabit Basamakları
| Yükseltme | Deniz Hizmeti (ay) | Ek Şart |
|---|---|---|
| Makine Zabiti (giriş) | Toplam 12 aylık onaylı eğitim programı | A-III/1 müfredatlı yetkili kurum mezuniyeti veya 4 yarıyıllık yetkili kurs |
| Sınırlı Başmakinist → Makine Zabiti | En az 24 ay makine sınıfı hizmeti | A-III/1 müfredatlı eğitimi tamamlamak |
| Makine Zabiti → İkinci Makinist | 750 kW+ ana makineli gemilerde en az 36 ay makine zabitliği | A-III/3 müfredatı + İngilizce + sınav |
| İkinci Makinist → Başmakinist | 750 kW+ ana makineli gemilerde en az 36 ay ikinci makinistlik | A-III/2 veya A-III/1 müfredatlı en az ön lisans + İngilizce + sınav |
| Uzakyol İkinci Mühendis → Uzakyol Başmühendis | 750 kW+ gemilerde en az 36 ay ikinci mühendislik; veya Deniz Harp Okulu/A-III lisans + en az 7 yıl makine deniz hizmeti + başçarkçılık | Fark dersleri + İngilizce + ek yeterlik sınavı |
Müfredat kodlarını başvuru öncesi teyit edin
Makine kolundaki müfredat gereklilikleri (A-III/1, A-III/2, A-III/3) yeterlik düzeyine ve eğitim tabanına göre değişir. Başvuru öncesinde ilgili liman başkanlığından veya gemiadami.uab.gov.tr adresinden güncel şartların teyidini alın.
Deniz Hizmeti Nasıl Belgelenir?
Deniz hizmeti, Türk veya yabancı bayraklı gemilerin güverte veya makine bölümünde geçerli bir iş akdiyle, uygun yeterlikle fiilen çalışılan sürelerdir. Bu süreler Gemi İnsanları Bilgi Sistemi (GİBS) üzerinde tutulur.
Belgeleme Yöntemi
- Türk bayraklı gemiler: Katılış–ayrılış kayıtları, Liman Çıkış Belgesi (LÇB) ve Seyir İzin Belgesi (SİB) üzerinden doğrulanır.
- Yabancı bayraklı gemiler: Katılış/ayrılış belgeleri GİBS'e girilir ve SGK primleri gösterilir. Bu yöntemlerle doğrulanamayan hizmetler için bayrak devleti idaresi veya Türk Konsoloslukları onaylı belgeler istenir.
- Deniz hizmet çizelgesi: İlgili liman başkanlığına belgeler ibraz edilerek liman başkanlığınca düzenlenir ve onaylanır.
İzin ve Hizmet Dışı Süre Hesabı
Deniz Hizmet Hesabı Yönergesi'ne göre izin süreleri kısmen hizmet sayılır:
- 12 aylık periyotta izinde geçen sürenin en fazla 2 ayı deniz hizmetinden sayılabilir.
- 6 aylık hizmet için 1 ay hizmet dışı; daha az hizmet için orantılı gün (1/6) hizmet dışı sayılır.
- 10 ay ve üzeri hizmet için 2 ay; 6–10 ay arası hizmet için orantılı gün (1/5) hizmet dışı sayılır.
- Periyot içinde hiç izin yapılmamışsa hizmet dışı süre eklenmez.
Liman seferi: Vardiya zabiti ve üzeri yükseltmelerde gereken süreler "liman seferi dışında" istenir; liman seferinde geçen süreler bu yükseltmeler için sayılmaz.
Deniz hizmetinizi önceden hesaplayın
Platformumuzdaki deniz hizmeti hesaplama aracıyla yükseltme başvurusuna ne kadar yakın olduğunuzu tahmini olarak görebilirsiniz. Kesin ve onaylı çizelge için gemiadami.uab.gov.tr ile liman başkanlığı esastır.
Sınav Gerekliliği
Zabit ve makinist yükselmeleri yeterlik sınavı gerektirir. Uzakyol birinci zabiti → uzakyol kaptanı ve uzakyol ikinci mühendisi → uzakyol başmühendisi gibi üst geçişlerde ek yeterlik sınavı uygulanır.
Tayfa basamaklarında (gemici → usta gemici → güverte lostromosu) yükselme esas olarak deniz hizmeti süresi ve eğitimle gerçekleşir; doğrudan sınav aranmaz. Tayfa → zabit geçişinde ise sınav şartı devreye girer.
Deniz Kuvvetleri ve Sahil Güvenlik personeli için belirli hizmet koşullarını karşılayanlara özel geçiş yolları tanımlanmıştır.
2024 Yönetmelik Değişiklikleri
29 Ağustos 2024 tarihinde yürürlüğe giren yönetmelik birkaç önemli değişiklik getirdi:
- Meslek lisesi indirimi: Denizcilik meslek lisesi mezunlarında, sınırlı yeterlikten 3.000 GT / 3.000 kW yeterliklerine geçişte istenen deniz hizmeti 4 yıldan 2 yıla indirildi.
- Yakın kıyısal sefer kredisi: Yakın kıyısal sefer kaptan sınıf-III yeterliğiyle geçirilen sürenin 1 yıla kadarı bir üst yeterliğe terfi hesabına sayılabilir hale getirildi.
- Müfredat güncellemeleri: STCW kapsamındaki A-II ve A-III müfredat gereklilikleri yönetmelikle yeniden tanımlandı. Eğitim ve Sınav Yönergesi (17 Haziran 2025) bu çerçevede güncellendi.
Başvuru Adımları
- Sicil limanı seçin: İkamet ettiğiniz yerin liman başkanlığını sicil limanınız olarak belirleyin.
- Deniz hizmetini GİBS'e işletin: Katılış/ayrılış kayıtları, LÇB/SİB ve gerekli belgelerle liman başkanlığına başvurun; çizelgenizin onaylanmasını sağlayın.
- Eğitim ve sınavı tamamlayın: İlgili A-II veya A-III müfredat eğitimlerini ve varsa İngilizce şartını karşılayın; İdarenin öngördüğü yeterlik sınavına girin. GİBS'te kayıtlı öğrenim ve sınav sonuçları için ayrıca belge istenmez.
- Yükseltme başvurusu yapın: GİBS / e-Devlet üzerinden başvurunuzu tamamlayın; İdare değerlendirme aşamalarından geçirir.
- Yeni yeterlik belgenizi alın: Uygun görülen adayın yeterlik belgesi basım birimine gönderilir; gemiadamı cüzdanı işlemleri tamamlanır.
Başvuru öncesi resmi teyit alın
Bu rehberdeki süreler ve şartlar, yürürlükteki yönetmelik ve resmi analizlere dayanmaktadır. Yönetmelik değişebilir; başvurunuzu yapmadan önce gemiadami.uab.gov.tr adresindeki güncel bilgileri ve sicil limanınızı kontrol edin. Bu rehber hukuki danışmanlık değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynaklar ve Resmi Bağlantılar
İlgili Rehberler
Vardiya Zabiti Nasıl Olunur?
Vardiya zabiti olmak için gereken eğitim, staj süresi, GASM sınavı ve belge başvurusu. 2024 Yönetmeliği'ne göre güncel şartlar ve kariyer basamakları.
Makine Zabiti Nasıl Olunur? Eğitim, Sınav ve Yükselme Yolu
Makine zabiti olmak için gereken eğitim yolları, GASM sınavı, GİBS belge başvurusu ve başmakinist yükselme zinciri hakkında güncel rehber. GKKY 2024 mevzuatına dayanır.
Gemi Kaptanı Nasıl Olunur? Eğitim, Yeterlik Basamakları ve Kariyer Yolu
Gemi kaptanı olmak için gereken eğitim, GASM sınavları, yeterlik basamakları ve deniz hizmeti süreleri. Vardiya zabitinden uzakyol kaptanlığına adım adım rehber.
Gemiadamı Belgesi Nasıl Alınır? 2026 Rehberi
Gemiadamı belgesi nasıl alınır? Başvuru şartları, sağlık raporu, eğitim, GASM sınavı ve yeterlik süreçlerini adım adım öğrenin.
Deniz Hizmetinizi Hesaplayın
Platformumuzdaki deniz hizmeti hesaplama aracıyla sürenizi tahmini olarak hesaplayın.
Ücretsiz Hesap Oluştur