Vardiya Zabiti Nasıl Olunur?

Vardiya Zabiti Nedir, Ne İş Yapar?

Vardiya zabiti, gemi köprü üstünde belirli saatlerde seyir vardiyasını tutan ve kaptanın yokluğunda geminin navigasyonundan sorumlu olan yetkilendirilmiş güverte subayıdır. Görevleri arasında seyir güvenliğini sağlamak, trafik kurallarına uyumu denetlemek, haberleşme sistemlerini yönetmek ve kargo işlemlerini gözetmek yer alır.

2024 tarihli Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği (RG 32647) güverte sınıfında üç farklı "vardiya zabiti" düzeyi tanımlar:

Bu rehber ağırlıklı olarak Vardiya Zabiti (500–3000 GT) yeterliğine odaklanır; uzakyol koluna ayrıca değinilir.

---

Eğitim Yolları: Hangi Diploma Yeterli?

Yönetmelik Madde 9, vardiya zabiti yeterliği için birden fazla eğitim yolu tanımlar.

a) Ön lisans / lisans yolu

STCW A-II/1 müfredatına uygun, ön lisans veya lisans düzeyinde yetkilendirilmiş bir denizcilik programının güverte ya da deniz ulaştırma işletme bölümünden mezun olmak, bu yolun temel koşuludur.

b) Dört yarıyıllık kurs yolu

Lise (ortaöğretim) mezunları da İdarece yetkilendirilmiş dört yarıyıllık (yaklaşık 2 yıllık) bir kursu tamamlayarak vardiya zabiti yeterliğine başvurabilir. Bu kursların da STCW A-II/1 müfredatını uygulaması zorunludur.

c) Sınırlı kaptandan geçiş

Sınırlı kaptan yeterliğiyle en az 24 ay deniz hizmetinden sonra yetkili bir kurumda A-II/1 müfredatını tamamlayan adaylar da bu yeterliğe geçiş yapabilir.

Uzakyol için lisans zorunlu

Tonaj ve sefer bölgesi sınırı olmayan uzakyol vardiya zabiti yeterliği (Madde 12) için ise dört yıllık lisans mezuniyeti (güverte veya deniz ulaştırma işletme mühendisliği) zorunludur.

---

Temel Şartlar: Staj, Telsiz Belgesi, İngilizce, Sağlık

Gemi stajı: 12 ay, en az 6 ayı köprü üstü

Yönetmelik Madde 9'a göre adayların liman seferi dışında çalışan nitelikli gemilerde toplam 12 ay gemi eğitimini tamamlaması gerekir. Bu 12 ayın en az 6 ayı köprü üstünde eğitim olarak geçirilmelidir.

Staj çoğunlukla ön lisans veya lisans programlarının zorunlu uygulama dönemine entegre edilir ve onaylı staj defterine işlenir.

ROC / GMDSS Tahditli Telsiz Operatörü belgesi

Tüm vardiya zabiti adayları için en az ROC (Radiotelephone Operator Certificate) belgesi zorunludur. Bu belge, GMDSS (Küresel Denizde Tehlike ve Güvenlik Sistemi) kapsamında telsiz haberleşme yeterliliğini gösterir.

İngilizce puan şartı

Güncel Eğitim ve Sınav Yönergesi'ne (17.06.2025 değişikliği) göre vardiya zabiti adaylarının YDS, YÖKDİL veya eşdeğer bir İngilizce sınavından en az 45 puan alması gerekir; yetkilendirilmiş ön lisans programlarındaki İngilizce hazırlık eğitimini bitirenler bu şarttan muaftır. Ayrıca GASM sınavındaki Denizcilik İngilizcesi konusunun başarı puanı 60'tır.

Karşılaştırma için: Sınırlı vardiya zabiti İngilizce puan şartından muaftır; uzakyol vardiya zabitinde baraj 50'dir. Tüm yeterliklerin güncel barajları için GASM Sınavı Geçme Notu rehberine bakın.

Sağlık raporu

Gemiadamı Sağlık Yoklama Belgesi, yeterlik başvurusunun ön şartıdır. Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü (HSSGM) tarafından yetkilendirilmiş sağlık kuruluşlarından alınan bu belge; ilk başvuruda göz, dahiliye, KBB, ortopedi-travmatoloji, nöroloji, psikiyatri ve genel cerrahi muayenelerini kapsar. 18 yaş üstünde 2 yıl geçerlidir.

---

GASM Sınavı: 7 Ders, Farklı Başarı Puanları

Başvuru koşullarını karşılayan vardiya zabiti adayları ilgili gemiadamı yeterlik sınavına girer. Güncel ders ve sınav koşullarını UAB'nin resmî kaynaklarından doğrulayın; bu rehberde ele alınan konular şunlardır:

Her konunun başarı puanı bağımsız olarak değerlendirilir. Uzakyol vardiya zabiti adayları aynı 7 konudan daha yüksek barajla (70 veya 60) sınava girer.

Vardiya zabiti ders planını hazırlarken hesap gerektiren konuları seyir alıştırmaları ve stabilite örnekleriyle ayrıca çalışabilirsiniz.

GASM sınavları yıl içinde birden fazla dönemde açılır. Güncel sınav takvimine ulaşmak için GASM resmi sayfasını ya da e-Devlet üzerindeki Gemiadamları Sınav Başvuru Sistemi'ni takip edin.

---

Belge Başvuru Süreci: GİBS / e-Devlet Adımları

Sınav ve eğitim şartlarını yerine getiren adaylar yeterlik belgesini aşağıdaki adımları izleyerek talep eder:

1. e-Devlet (turkiye.gov.tr) üzerinden GİBS'e (Gemi İnsanları Bilgi Sistemi) giriş yapın.
2. Sol menüden "CÜZDANLARIM" → sağ üstte "İLK BAŞVURU" butonuna tıklayın.
3. "İlk Yeterlik" bölümünden Vardiya Zabiti yeterliğini seçin.
4. "Liman Başkanlığı" alanından ikametinize en yakın liman başkanlığını belirleyin.
5. Vesikalık fotoğraf ve imza örneğinizi yükleyin.
6. Parmak İzi Kayıt Belgesi'ni (nüfus müdürlüğünden alınan talep yazısı) sisteme ekleyin.
7. Sol menüden "TÜM BAŞVURULAR" kısmından taslağı kontrol edip "Başvuruya Gönder" butonuna basın.

Başvuruda istenen belge listesi ve güncel harç tutarı liman başkanlığına ve yıla göre değişebildiğinden, işleme başlamadan önce ilgili liman başkanlığının güncel SSS sayfasını veya hizmet penceresini kontrol etmeniz önerilir.

---

Kariyer Basamakları: Vardiya Zabitinden Uzakyol Kaptanına

Vardiya zabiti yeterliği bir başlangıç noktasıdır; deniz hizmeti birikerek yukarı basamaklara geçilir.

500–3000 GT hattı:

• Birinci Zabit (Madde 10): Vardiya zabiti yeterliğiyle 500 GT ve üzeri gemilerde liman seferi dışında en az 36 ay vardiya zabitliği + A-II/2 müfredatını tamamlamak + sınav.
• Kaptan (Madde 11): Birinci zabit yeterliğiyle aynı kategoride en az 36 ay birinci zabitlik + sınav.

Uzakyol (sınırsız) kolu:

• Uzakyol Vardiya Zabiti (Madde 12): Lisans mezuniyeti + 12 aylık staj (6 ayı köprü üstü) yoluyla başlangıçta alınabilir; ya da birinci zabit yeterliğine sahip olanlar bu yeterliğe geçiş yapabilir.
• Uzakyol Birinci Zabiti (Madde 13): Uzakyol vardiya zabiti yeterliğiyle 500 GT+ gemilerde en az 36 ay vardiya zabitliği + eğitim.
• Uzakyol Kaptanı (Madde 14): Uzakyol birinci zabit yeterliğiyle en az 36 ay birinci zabitlik hizmeti.

Yönetmeliğe göre kariyer ilerlemesinin her adımında deniz hizmeti süresi, yetkilendirilmiş eğitim ve GASM sınavı bir arada aranır. Kariyer planınızı oluştururken güncel yönetmelik metnini (RG 32647, 29/8/2024) esas alın.