Yat Kaptanı Belgesi: 149 GT, 499 GT ve Sınırsız Yeterlik Şartları
Yat kaptanı belgesi nasıl alınır? 149 GT, 499 GT ve sınırsız yat kaptanı yeterliğinin deniz hizmeti, eğitim ve sınav şartları ile amatör belgeden farkı bu rehberde.
Özet
Profesyonel yat kaptanı belgesi, amatör denizci belgesinden tamamen farklı bir gemiadamı yeterliğidir ve ticari yatlarda kaptanlık yapma hakkı verir. 2024 tarihli Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği'nin MADDE 26'sına göre üç düzeyde verilir: 149 GT, 499 GT ve sınırsız. Her düzey kendi yaş, öğrenim, telsiz belgesi, eğitim ve deniz hizmeti şartlarını taşır; her birinde İngilizce puan şartı ve İdare sınavı aranır.
Bu Sayfada
- Yat Kaptanı Belgesi Nedir, Amatör Belgeden Farkı Ne?
- Yat Kaptanı Yeterlik Düzeyleri ve Geçerlilik Alanı
- Yat Kaptanı (149 GT) Şartları
- Yat Kaptanı (499 GT) Şartları
- Yat Kaptanı (Sınırsız) Şartları
- Zabitandan Geçiş: Muafiyetlerle Yat Kaptanı Olmak
- İngilizce Puan Şartı ve Sınav
- Yat Kaptanı Belgesi Almak İçin Adım Adım Süreç
- Sıkça Sorulan Sorular
- Kaynaklar ve Resmi Bağlantılar
Yat Kaptanı Belgesi Nedir, Amatör Belgeden Farkı Ne?
Türkiye'de "tekne kullanma" iki ayrı dünyaya ayrılır ve bu iki belge sıkça karıştırılır:
- Amatör Denizci Belgesi (ADB): Yalnızca özel/gezi amaçlı tekne kullanımı içindir. Ticari faaliyette, yani ücret karşılığı yolcu taşımada veya tur kaptanlığında kullanılamaz. Detaylar için Amatör Denizci Belgesi rehberine bakabilirsiniz.
- Yat Kaptanı Yeterliği (profesyonel): Bir gemiadamı yeterliğidir ve sahibini zabitan sınıfına dahil eder. Ticari yatlarda kaptan olarak görev yapma hakkı verir.
Aradaki fark sadece "ticari/özel" ayrımı değildir; başvuru şartları da kökten farklıdır. Yat kaptanı yeterliği için yaş, öğrenim, telsiz operatör belgesi, yetkilendirilmiş kurumda eğitim, belirli sürede deniz hizmeti, İngilizce puan şartı ve İdarenin sınavı bir arada aranır.
Ticari yatta amatör belge yeterli değildir
Ücret karşılığı yolcu gezdiren, kiralık (charter) hizmet veren veya turizm firmasında çalışan bir yatta kaptanlık yapacaksanız amatör denizci belgesi yasal olarak yeterli olmaz. Bu görevler için yat kaptanı (gemiadamı) yeterliği zorunludur.
Bu rehberdeki tüm şartlar, 29/8/2024 tarihli ve 32647 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği'nin MADDE 26'sına (Yat sınıfı gemiadamları yeterlik şartları) dayanmaktadır. Eğitim müfredatı, deniz eğitimi ve İngilizce puanlarına dair ayrıntılar ise atıf yapılan Eğitim ve Sınav Yönergesi'nde düzenlenir.
Yat Kaptanı Yeterlik Düzeyleri ve Geçerlilik Alanı
Yat kaptanı yeterliği üç kademede verilir. Kademe yükseldikçe belgenin geçerli olduğu yat tonajı ve aranan deniz hizmeti süresi artar.
| Yeterlik | Yetki Alanı (Yat Tonajı) | Sınıf |
|---|---|---|
| Yat Kaptanı (149 GT) | 149 GT'ye kadar ticari yatlar | Zabitan (yat) |
| Yat Kaptanı (499 GT) | 499 GT'ye kadar ticari yatlar | Zabitan (yat) |
| Yat Kaptanı (Sınırsız) | Tonaj sınırı olmaksızın ticari yatlar | Zabitan (yat) |
Bu yeterlik yalnızca yat sınıfını kapsar
Yat kaptanı yeterliği, ticari yatlar (gezi/turizm amaçlı tekneler) için düzenlenir. Yük gemisi, tanker veya kuruyük gemisi gibi ticari gemilerde kaptanlık yapmak isteyenler için ayrı bir yol vardır; bunun için Gemi Kaptanı Nasıl Olunur rehberine bakın.
Yat Kaptanı (149 GT) Şartları
MADDE 26/1'e göre 149 GT yat kaptanı yeterliği için temel şartlar:
- Yaş: 18 yaşını bitirmiş olmak
- Öğrenim: En az ortaöğretim (lise) mezunu olmak
- Telsiz belgesi: En az ROC (GMDSS Tahditli Telsiz Operatörü) veya Kısa Mesafe Telsiz Operatörü (KMT) belgesine sahip olmak
Bunların yanında aşağıdaki iki yoldan birini tamamlamak gerekir:
| Yol | Eğitim | Deniz Hizmeti / Ön Şart |
|---|---|---|
| (a) Eğitim yolu | Yetkilendirilmiş kurumda 149 GT yat kaptanı eğitimi | Tam boyu 15 m ve üzeri ticari yat, ilkel yapılı ahşap gemi, yolcu motoru veya gezinti teknesinde toplam 3 ay deniz eğitimi |
| (b) Usta gemici yolu | 149 GT yat kaptanı eğitimi | Usta gemici yeterliği ile en az 6 ay deniz hizmeti |
Bu şartlardan birini sağlayan, Eğitim Yönergesi'ndeki İngilizce puan şartını karşılayan ve İdarenin öngördüğü sınavda başarılı olan aday 149 GT yat kaptanı yeterliğini almaya hak kazanır.
Telsiz belgesini önceden alın
ROC veya KMT belgesi, yat kaptanı başvurusunun ön şartıdır. KMT belgesi başvuru sürecini ve şartlarını Kısa Mesafe Telsiz Operatörü rehberinde bulabilir, eğitim takviminizi telsiz belgenizi alacak şekilde planlayabilirsiniz.
Yat Kaptanı (499 GT) Şartları
MADDE 26/2'ye göre 499 GT yat kaptanı yeterliği için:
- Öğrenim: En az ortaöğretim mezunu olmak
- Telsiz belgesi: ROC veya KMT belgesine sahip olmak
- Eğitim: STCW Sözleşmesi'nde öngörülen A-II/3 (veya ilgili) müfredat programına uygun bir eğitim almak
Bu düzeyde, bir alt yeterlikten (149 GT) gelip belirli süre deniz hizmeti ile ilerleme veya doğrudan örgün eğitim yolundan ilerleme seçenekleri bulunur. Sayısal eğitim ve deniz hizmeti süreleri, atıf yapılan Eğitim Yönergesi'nde ve A-II/3 müfredatında belirlenir.
499 GT deniz hizmeti süresini Liman Başkanlığından teyit edin
149 GT'den 499 GT'ye geçişte aranan deniz hizmeti ayı, eğitim yolu ve A-II/3 müfredatına bağlı olarak değişebilir. Kendi durumunuza ait kesin gün/ay sayısını bağlı olduğunuz Liman Başkanlığından veya GASM'ın resmî yat sınıfı yeterlik tablolarından doğrulayın; tahmini değerlere göre plan yapmayın.
Yat Kaptanı (Sınırsız) Şartları
En üst düzey olan sınırsız yat kaptanı yeterliği, tonaj sınırı olmaksızın ticari yatlarda kaptanlık yetkisi verir. MADDE 26/3'e göre iki yoldan birini tamamlamak gerekir:
| Yol | Ön Yeterlik / Eğitim | Deniz Hizmeti |
|---|---|---|
| (a) Terfi yolu | 499 GT yat kaptanı + sınırsız yat kaptanı tamamlama eğitimi | Tam boyu 24 m ve üzeri ticari yatlarda (veya ilkel yapılı ahşap gemilerde) en az 24 ay yat kaptanı olarak deniz hizmeti |
| (b) Örgün eğitim yolu | A-II/2 müfredatlı örgün eğitim (yetkilendirilmiş kurum) | Tam boyu 24 metreden uzun ticari yatlarda stajyer olarak toplam 3 ay deniz eğitimi |
Her iki yolda da İngilizce puan şartı sağlanmalı ve İdarenin sınavı başarıyla geçilmelidir.
A-II/2: yönetim düzeyi STCW müfredatı
Sınırsız yat kaptanlığında atıf yapılan A-II/2, STCW Sözleşmesi'nin yönetim düzeyi (kaptan ve birinci zabit) güverte müfredatıdır. Bu, sınırsız yat kaptanlığının yat sınıfının en yüksek yetki düzeyi olduğunu gösterir.
Zabitandan Geçiş: Muafiyetlerle Yat Kaptanı Olmak
Ticari gemilerde çalışan güverte zabitleri, mevcut yeterlikleri sayesinde yat kaptanı belgesini kestirme yoldan alabilir. MADDE 26'daki muafiyetler:
| Mevcut Yeterlik | Verilen Yat Yeterliği | Ek Şart |
|---|---|---|
| Sınırlı vardiya zabiti, sınırlı kaptan, vardiya zabiti, uzakyol vardiya zabiti | 149 GT yat kaptanı | Eğitim ve sınavdan muaf; İngilizce kod kısıtlaması olmaması |
| Sınırlı kaptan, vardiya zabiti, uzakyol vardiya zabiti | 499 GT yat kaptanı | İlgili yeterlik ve görevde 1 yıl deniz hizmeti ibrazı; İngilizce kod kısıtlaması olmaması |
Bu muafiyetler yalnızca güverte sınıfı zabitan yeterlikleri için geçerlidir. Vardiya zabitliği yolunu merak edenler Vardiya Zabiti Nasıl Olunur rehberine bakabilir; genel gemiadamı belgesi süreci için Gemiadamı Belgesi Nasıl Alınır rehberini inceleyebilir.
Zaten zabit iseniz İngilizce kodunuzu kontrol edin
Muafiyetin tek kritik şartı, mevcut yeterliğinizde İngilizce yetersizliği nedeniyle bir kod kısıtlaması bulunmamasıdır. Belgenizdeki kısıtlama kodlarını GİBS üzerinden veya Liman Başkanlığınızdan kontrol edin.
İngilizce Puan Şartı ve Sınav
Her üç düzeyde de yeterliğin düzenlenebilmesi için, sınav başarısının yanı sıra YDS, YÖKDİL veya ÖSYM'nin eşdeğer kabul ettiği bir İngilizce sınavından asgari puan şartı aranır. Bu şart Eğitim ve Sınav Yönergesi ile belirlenir ve yeterlik düzeyine göre değişir; sınırlı düzey ve bazı yat yeterlikleri muaf tutulabilirken üst düzeylerde puan barajı yükselir.
Sınav tarafında, yat kaptanı adayları GASM'ın çevrimiçi/yüz yüze sınavlarında seyir, gemicilik, denizde haberleşme, denizde emniyet ve yük/stabilite gibi konulardan değerlendirilir. Ders bazlı geçme barajları ve İngilizce puan tablosu için GASM Sınavı Geçme Notu rehberindeki güncel tablolara bakabilirsiniz.
İngilizce puan tablosu güncellenebilir
İngilizce puan barajları yönerge değişiklikleriyle güncellenir. Başvuru öncesinde kendi yeterlik düzeyinize ait güncel puanı GASM resmî sayfasından (denizcilik.uab.gov.tr) teyit edin.
Yat Kaptanı Belgesi Almak İçin Adım Adım Süreç
Aşağıdaki sıralama, en yaygın "sıfırdan başlama" senaryosu olan 149 GT yat kaptanlığını esas alır:
- Ön şartları tamamlayın: 18 yaşını doldurun, en az lise mezunu olun.
- Telsiz belgesini alın: ROC veya KMT belgesini edinin.
- Yetkilendirilmiş kursa kayıt olun: 149 GT yat kaptanı eğitimini İdarece yetkilendirilmiş bir kurumda tamamlayın.
- Deniz eğitiminizi yapın: 15 metre ve üzeri ticari yatta toplam 3 ay deniz eğitimini tamamlayın (veya usta gemici iseniz 6 ay deniz hizmeti yolunu kullanın).
- İngilizce şartını sağlayın: Yönergede istenen İngilizce puan şartını karşılayın (muafiyet durumunuzu kontrol edin).
- GASM sınavına girin ve geçin: İdarenin öngördüğü sınavda başarılı olun.
- Belgeyi alın: Şartları sağlayınca yeterlik belgenizi Liman Başkanlığı üzerinden düzenletin.
Üst düzeylere (499 GT ve sınırsız) geçiş ise yukarıdaki tablolarda belirtilen ek deniz hizmeti ve tamamlama eğitimleri ile sağlanır.
Belge yenileme ömür boyu değildir
Amatör denizci belgesinin aksine, profesyonel gemiadamı yeterlikleri (yat kaptanlığı dahil) süreli belgelerdir ve yenileme için belirli aralıklarla deniz hizmeti veya sınav şartı aranabilir. Yenileme koşullarınızı belge geçerlilik tarihinden önce Liman Başkanlığınızdan öğrenin.
Yat kaptanlığına hazırlanırken ön şart belgelerinizi (telsiz, sağlık, öğrenim) resmî kaynaklardan kontrol edin. İlgili yeterlik sınavı için sınav formatına uygun özgün çalışma sorularıyla pratik yapabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynaklar ve Resmi Bağlantılar
- Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği (29/8/2024, RG 32647) — MADDE 26www.mevzuat.gov.tr
- Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği — tam metin (alomaliye.com)www.alomaliye.com
- Yat Sınıfı Gemiadamı Yeterlikleri — İstanbul Liman Başkanlığıistanbulliman.uab.gov.tr
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı — Denizcilik Genel Müdürlüğü (GASM)denizcilik.uab.gov.tr
İlgili Rehberler
Amatör Denizci Belgesi: Şartlar, Sınav ve Başvuru Rehberi
Amatör denizci belgesi başvuru şartları, ADBS üzerinden başvuru adımları, sınav konuları ve geçme notu. Özel teknenizi kullanmak için ihtiyacınız olan her şey tek rehberde.
Gemi Kaptanı Nasıl Olunur? Eğitim, Yeterlik Basamakları ve Kariyer Yolu
Gemi kaptanı olmak için gereken eğitim, GASM sınavları, yeterlik basamakları ve deniz hizmeti süreleri. Vardiya zabitinden uzakyol kaptanlığına adım adım rehber.
Gemiadamı Belgesi Nasıl Alınır? 2026 Rehberi
Gemiadamı belgesi nasıl alınır? Başvuru şartları, sağlık raporu, eğitim, GASM sınavı ve yeterlik süreçlerini adım adım öğrenin.
Kısa Mesafe Telsiz Operatörü (KMT) Belgesi: Başvuru, Sınav ve Rehber
Kısa mesafe telsiz operatörü (KMT) belgesi nedir, kimler almalı, başvuru nasıl yapılır? ADBS üzerinden başvuru adımları, sınav konuları, KMT-ROC-GOC farkları ve belge yenileme bilgileri tek rehberde.
Yat kaptanı sınavına özgün sorularla hazırlanın
Seyir, gemicilik ve denizde emniyet konularını sınav formatına uygun özgün çalışma soruları ve denemelerle pekiştirin.
Çalışma Sorularını İncele