GASM Deniz Hukuku Soruları: Kaynaklı Çalışma Rehberi

GASM deniz hukuku sorularına çalışırken önce yeterliğinize ait ders kapsamını bulun; sonra her soruyu konu → birincil kaynak → kapsam → doğrulanmış cevap sırasıyla çözün. Bir sözleşmenin adını hatırlamak, hangi durumda hangi hükmün arandığını bilmekle aynı şey değildir. Kısa tekrar kartlarınızda cevabın yanında dayanağı da bulunmalıdır.

Deniz hukuku dersinin kapsamını yeterliğinize göre seçin

Güverte ve makine derslerini ayrı kontrol edin

17.06.2025 tarihli UAB Eğitim ve Sınav Yönergesi'nin 95. maddesindeki Tablo-3, vardiya zabiti ve uzakyol vardiya zabiti için “Deniz Hukuku, Uluslararası Denizcilik Sözleşmeleri” dersini 35 koduyla gösterir. Makine sınıfında 96. maddenin Tablo-7'si, makine zabiti ve uzakyol vardiya mühendisi/makinisti için “Deniz Hukuku ve Uluslararası Denizcilik Sözleşmeleri” dersini 63 koduyla listeler. Aynı konu alanını içermeleri, bu yeterliklerin bütün derslerinin ve başarı puanlarının aynı olduğu anlamına gelmez.

Çalışma dosyanızın başına başvurduğunuz yeterliğin tam adını yazın. Ders adını ilgili sınav tablosundan, konu başlıklarını ilgili eğitim ekinden alın. Güverte işletim düzeyi için EK-5, makine işletim düzeyi için EK-11 bu ayrımı kurabileceğiniz kaynaklardır. Temel hukuk, ulusal ve uluslararası hukuk gibi başlıkları kendi kapsamınızda işaretleyin; başka bir yeterliğin notlarını doğrudan kendi listenize taşımayın.

İlk turda bütün mevzuatı baştan sona okumaya çalışmak yerine konu başlıklarını bir kontrol çizelgesine aktarın. Her başlığın karşısına “tanımı biliyorum”, “dayanağı bulabiliyorum” veya “soru içinde karıştırıyorum” yazın. Böylece sıradaki çalışma oturumunu en uzun bölüme göre değil, açıklayamadığınız kavrama göre seçebilirsiniz.

Soru kökünün istediği kaynağı belirleyin

Ulusal mevzuat, sözleşme ve kodu ayırın

Soruyu okurken önce istenen işlemi bulun: bir kavramın tanımı mı, bir sözleşmenin amacı mı, belirli bir hükmün uygulanma koşulu mu soruluyor? Ardından soru kökündeki kaynak adını işaretleyin. Kaynak açıkça belirtilmişse cevabı başka bir metindeki benzer ifadeyle gerekçelendirmeyin.

Ulusal mevzuat sorusunda adı geçen düzenlemenin güncel metnine ulaşın. Sadece ders notundaki özeti veya ilk yayımlanan metni bulmakla yetinmeyin; değişiklikleri ve yürürlük bilgisini de kontrol edin. Belirli bir süre, yetki veya yaptırım soruluyorsa ilgili hükmü görmeden sayı ya da kesin sonuç yazmayın. Güncel metne erişemiyorsanız notunuza “dayanak kontrol edilecek” kaydı düşün.

Kod adını görmek de tek başına bağlayıcılığı açıklamaz. Örneğin IMO'nun STCW açıklaması, STCW Kodu'nun A bölümünü zorunlu hükümler, B bölümünü tavsiye niteliğinde rehberlik olarak ayırır. “Kodların tamamı tavsiyedir” veya “aynı belgenin her bölümü aynı niteliktedir” şeklindeki genellemeler yerine, ilgili bölümün statüsünü kaynağından öğrenin.

Emniyet, çevre ve eğitim bağlamını karşılaştırın

Sözleşme adlarını aşağıdaki konu haritasıyla çalışabilirsiniz. Tablo, kaynak seçmeye yardımcı olan bir başlangıçtır; bir gemiye uygulanacak bütün kuralları göstermez.

Sözleşmelerin amaçlarını yeniden öğrenmeniz gerekiyorsa IMO ve temel denizcilik sözleşmeleri rehberini okuyun; buradaki çalışma, bu bilgiyi bir soruya kaynak seçmek için kullanır. Çalışma koşullarıyla ilgili notlarınızı ise MLC ve gemiadamı hakları çerçevesi içinde ayrı tutun. Aynı senaryoda emniyet, çevre ve çalışma ilişkisi bulunabilir; cevap, sorunun tam olarak hangi ilişkiyi sorduğuna bağlıdır.

Bir IMO tanıtım sayfası, sözleşmenin konusunu öğrenmeye uygundur. Türkiye'nin taraflık durumunu, ulusal uygulamayı veya belirli gemi ve sefer için bütün şartları tek başına kanıtlamaz. Böyle bir ayrıntı soruluyorsa ayrıca ilgili birincil metni bulun; genel konu haritasından hukuki sonuç çıkarmayın.

Örnek olaydan gerekçeli tekrar kartı hazırlayın

Kavramı, dayanağı ve kapsamı birlikte kaydedin

Aşağıdaki çalışma örneği bu rehber için hazırlanmıştır: “Bir eğitim notu, gemiadamlarının eğitim, belgelendirme ve vardiya standartlarını ele alıyor. Önce hangi uluslararası kaynağın konu çerçevesi incelenmelidir?” Burada aranacak başlangıç kaynağı STCW'dir. Gerekçe, gemide geçen herhangi bir olayın otomatik olarak STCW'ye bağlanması değil, soru kökündeki kavramların sözleşmenin konusu ile örtüşmesidir.

Bu örneği yalnızca “STCW” yazan bir karta dönüştürmeyin. Kartı aşağıdaki gibi kurun:

Kartın arka yüzüne bir karşı soru ekleyin: “Soru gemi kaynaklı kirliliğe dönseydi hangi kaynağı araştırırdım?” Böylece yalnızca doğru seçeneği tanımayı değil, benzer görünen konuları ayırmayı da denersiniz. Kendi kurduğunuz karşı soruya dayanak gösteremiyorsanız ilk karttaki bilgiyi yeniden okuyun.

Eski cevap anahtarını sorgulayın

Aynı soruya farklı dosyalarda farklı cevaplar verilmişse çoğunluğun işaretlediği şıkkı seçerek tartışmayı kapatmayın. Önce soru köklerini karşılaştırın: olumsuzluk sözcüğü, kapsam sınırlaması veya kaynak adı düşmüş olabilir. Sonra seçeneklerdeki farkları inceleyin. Aynı başlığın altında yer almaları, iki metnin gerçekten aynı soru olduğunu göstermez.

Dayanak metin cevap anahtarıyla çelişiyorsa çalışma notunuza çelişkinin yerini yazın. “Eski cevap yanlış” gibi genel bir kayıt yerine “soru kökü farklı kaynağı soruyor” veya “anahtardaki süre için güncel hüküm bulunamadı” ifadesini kullanın. Düzeltmenin nedenini kaydetmek, bir sonraki tekrarda aynı eski cevaba dönmenizi önler.

PDF ve Telegram sorusunu doğrulanabilir pratiğe dönüştürün

Deniz hukuku soruları PDF dosyasında veya bir mesajda paylaşıldığında dosyanın adı kaynak yerine geçmez. “Çıkmış soru” etiketi, içeriğin resmî kaynağını ve cevap doğruluğunu kanıtlamaz. Paylaşımı çalışma listesine alabilirsiniz; ancak doğrulanmış bilgi kartı yapmadan önce metni ve cevabı ayrı değerlendirin.

Bir paylaşımı aşağıdaki sırayla kontrol edin:

1. Metni tamamlayın: Soru kökü, bütün seçenekler ve varsa atıf yapılan kaynak aynı kayıtta bulunsun.
2. Konuyu ayırın: Tanım, kaynak eşleştirmesi veya belirli bir hükmün kapsamı olarak sınıflandırın.
3. Birincil kaynağı bulun: İlgili resmî metinde cevabı destekleyen bölümü açın.
4. Durumu kaydedin: Doğrulandı, metin eksik veya dayanak bulunamadı etiketlerinden birini seçin.
5. Tekrarı belirleyin: Hata yaptığınız kavram için gerekçeli kart hazırlayın; sonra farklı ifadeli bir soru çözün.

Mesaj arşivi kullanıyorsanız Telegram soru paylaşımlarını değerlendirme rehberi bu kontrolü düzenlemenize yardımcı olur. Kaynağı bulunamayan bir iddiayı kesin bilgi listenize eklemeyin. Dosyada çok tekrar edilmesi veya yanına “kesin” yazılması, eksik dayanağı tamamlamaz.

Yanlışın nedenine göre yeni çalışma seçin

Yanlış günlüğünüzde yalnızca soru numarası tutmayın. “SOLAS ile MARPOL'un amaçlarını karıştırdım”, “soru kökündeki olumsuzluğu atladım” veya “güncel metin yerine eski cevabı kullandım” gibi bir neden yazın. Kavram hatasında konu haritasına; okuma hatasında soru köküne; kaynak hatasında dayanak metne dönün. Hepsine aynı tekrar yöntemini uygulamak gereksiz soru çözümüne yol açar.

Konu ayrımını yaptıktan sonra GASM soru bankasında ders ve konu seçerek özgün sorularla çalışın. İlk inceleme için soru kütüphanesindeki çalışma örneklerini kullanabilirsiniz. Her çözümün ardından seçeneği hangi kaynağa dayanarak elediğinizi söyleyin. Cevabı hatırladığınız hâlde gerekçeyi kuramıyorsanız o soruyu öğrenilmiş saymayın.