STCW Belgesi: Nedir, Nasıl Alınır, Geçerlilik ve Yenileme Rehberi

STCW Belgesi Nedir?

STCW belgesi, gemiadamlarının uluslararası standartlarda güvenlik eğitimi aldığını kanıtlayan sertifikaların genel adıdır. STCW; Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers (Denizadamlarının Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya Tutma Standartları) sözleşmesinin kısaltmasıdır.

Bu sözleşme, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından 1978 yılında hazırlanmış; 1984'te yürürlüğe girmiş ve 2010 Manila Değişiklikleriyle kapsamlı biçimde güncellenmiştir. Türkiye de sözleşmeye taraf ülkeler arasında yer almaktadır.

STCW belgesi, teknik anlamda tek bir belge değil; kişinin tamamladığı eğitimlere göre düzenlenen bir belgeler bütünüdür. Temel güvenlik eğitimleri tüm gemiadamları için zorunluyken, daha ileri düzey belgeler kişinin görevine ve çalışacağı gemi tipine göre farklılaşır.

STCW Belgeleri Kimler İçin Zorunludur?

Uluslararası sularda sefer yapan ticari gemilerde görev yapmak isteyen tüm gemiadamları STCW gerekliliklerini karşılamak zorundadır. Bu kapsama şunlar dahildir:

• Güverte subayları ve kaptan adayları
• Makine subayları ve makinist adayları
• Telsiz operatörleri
• Tayfa ve güverte personeli
• Yolcu gemilerinde çalışanlar
• Tanker personeli

Yalnızca iç sularda ve kısa kıyı seferlerinde görev yapanlar için muafiyet hükümleri bulunabilir; ancak bu durum da Türk mevzuatındaki ilgili düzenlemelere tabidir.

STCW 5 Temel Güvenlik Eğitimi

Temel güvenlik eğitimleri beş ana başlıkta toplanır. İlk yeterlik başvurusunda ilk dört eğitim tüm gemiadamlarından istenir; Cankurtarma Araçlarını Kullanma Yeterliği ise filika ve kurtarma botu görevi üstlenecek personel için aranır. Bu kurslar, Türkiye'de Bakanlık onaylı eğitim kurumlarında yaklaşık iki hafta süren programlar halinde verilmektedir:

Bu beş eğitimi tamamlayan adaylara her biri için ayrı sertifika düzenlenir.

İleri Düzey ve Ek STCW Eğitimleri

Temel eğitimlerin ötesinde, belirli gemi tipleri veya görevler için ek STCW sertifikaları da zorunludur:

Tanker eğitimleri: Petrol, kimyasal ve sıvılaştırılmış gaz tankerlerinde çalışacak personel için temel ve ileri düzey tanker güvenlik kursları gereklidir.

Yolcu gemisi eğitimleri: Yolcu gemilerinde görev yapacak gemiadamları, yolcu kalabalığının tahliyesi ve güvenliğine yönelik özel eğitimler almak zorundadır.

Belirlenmiş güvenlik görevleri eğitimi: Gemide güvenlik sorumluluğu üstlenecek personel için ayrı bir belge düzenlenmektedir.

İleri yangınla mücadele: Yangın söndürme ekip liderliği üstlenecek personel için temel kursun üzerine ileri düzey eğitim alınması gerekmektedir.

Tıbbi bakım: Gemide doktor bulunmayan durumlarda tıbbi sorumluluğu üstlenecek subaylar için ek eğitim öngörülmüştür.

STCW Belgesi Nereden Alınır?

STCW eğitimleri yalnızca Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş eğitim kurumlarından alınabilir. Yetkisiz kurumlardan alınan sertifikalar geçersiz sayılmakta; liman devleti denetimlerinde kabul görmemektedir.

Yetkili kurumlar arasında denizcilik fakülteleri, denizcilik meslek yüksekokulları ve Bakanlık onaylı özel eğitim merkezleri yer almaktadır. Güncel yetkili kurum listesine denizcilik.uab.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

Eğitim tamamlandıktan sonra sertifika başvurusu, gemiadamı cüzdanı ve yeterlik belgesi işlemleriyle birlikte bölge liman başkanlıkları aracılığıyla yürütülmektedir. Sürecin tüm adımları için Gemiadamı Belgesi Nasıl Alınır rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Geçerlilik Süresi ve Yenileme

STCW temel güvenlik belgeleri 5 yıl geçerlidir. Süre dolmadan yenileme işleminin tamamlanması gerekir.

Yenileme iki yoldan biri ile gerçekleştirilebilir:

1. Deniz hizmeti ispatı: Belge geçerlilik süresi içinde en az 1 yıl aktif olarak Türk veya yabancı bayraklı ticari gemilerde çalıştığını belgeleyen gemiadamları, hizmet belgesiyle yenileme başvurusunda bulunabilir.
2. Yenileme kursu: Yeterli deniz hizmeti süresi bulunmayanlar, Bakanlık onaylı kurumların yenileme programlarına katılarak belgelerini güncelleyebilir.

GASM Sınavlarıyla ve Gemiadamı Belgesiyle İlişkisi

STCW belgeleri, GASM (Gemiadamları Sınav Merkezi) sınavlarına hazırlanan adaylar için zorunlu bir ön koşul niteliği taşır. Yeterlik belgesi (kaptan, güverte zabiti, makine zabiti vb.) almak isteyen adayların sınav başvurusu yapabilmesi için ilgili STCW sertifikalarına sahip olması gerekmektedir.

Kısaca süreç şöyle işler:

1. Gemiadamı cüzdanı alınır.
2. STCW temel güvenlik eğitimleri tamamlanır (ve gerekli ileri düzey eğitimler).
3. Deniz hizmeti koşulları yerine getirilir.
4. GASM sınavlarına girilir ve başarılı olunur.
5. Yeterlik belgesi düzenlenir.

Platformumuzda sunulan 30.000'den fazla çıkmış soru ile GASM sınavlarına hazırlanabilir, deneme sınavlarıyla kendinizi test edebilirsiniz. Hemen üye olun ve tüm soru bankasına erişin.

GMDSS ve GOC ile Farkı

GMDSS (Global Maritime Distress and Safety System — Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi), gemilerde kullanılan telsiz haberleşme sistemlerinin bütünüdür. GOC (General Operator Certificate) ise GMDSS sistemlerini kullanma yetkisi veren operatör sertifikasıdır.

GOC belgesi STCW kapsamında ayrı bir sertifika olarak değerlendirilir ve Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü bünyesinde yapılan sınavla alınır. Detaylı bilgi için Kısa Mesafe Telsiz Operatörü rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Tüm belge ve sınav süreçlerini takip etmek için rehberler sayfamıza göz atabilirsiniz.